SAROY MULK XONIM (BI BI XONIM) – Chig‘atoy ulusiga mansub bo‘lgan mo‘g‘ul xonlaridan Qozonxonning qizi bo‘lib, 1341-yilda tug‘ilgan. Qozonxon taxtdan azl etilib, qatl qilingan chog‘da Saroy Mulk xonim hali besh yoshda edi.
1370-yilda Saroy Mulk xonim Sohibqiron Amir Temur nikohigakiradi. Zotan, Sohibqiron Amir Temur mazkur Saroy Mulk xonim tufayli “Ko‘ragon” unvoniga musharraf bo‘ladi. “Ko‘ragon” iborasi mo‘g‘ulcha so‘z bo‘lib, “kuyov” degan ma’noni ifodalar edi.
Saroy Mulk xonim xon avlodiga mansub bo‘lgani tufayli haramdagi barcha malikalardan ulug‘ hisoblanib, “katta xonim” (Bibixonim) degan unvonga ega bo‘ldi. Albatta, bunday e’zozga musharraf bo‘lishda aql-zakovat va fikrlash doirasining ulkanligi bosh omildir. Biz tarixiy manbalardan bilamizki, Saroy Mulk xonim oliy himmatli, zamonasining yuksakidrokli,farosatli, tadbirkor va aql-zakovat sohibasi bo‘lgan. Shuningdek, husn-latofat bobida ham benazir bo‘lgan. Saroy Mulk xonim siyosatdon, insonparvar, sahovatli ayol bo‘lib, saltanatni boshqarishda faol ishtirok etgan, mamlakatning ijtimoiy, madaniy hamda qurilish ishlariga, ayniqsa, tolibi ilmlarga homiylik qilgan. Shuningdek, u o‘z zamonasining olimlari, san’at ahllariga g‘amxo‘rlik va homiylik qilib, ilm va fanning rivojiga muhim hissa qo‘shgan.
Sohibqiron Amir Temurning harbiy yurishlarida Saroy Mulk xonim ko‘pincha hamroh bo‘lgan. Muarrixlar guvohlik beradilarki, Amir Temur siyosiy, harbiy ishlarda garchi Saroy Mulk xonimning maslahatlarini pisand qilmagandek ko‘rinsa-da, ammo uning aql-idrokiga, tadbirkorligiga o‘zida qandaydir ehtiyoj sezib turar ekan. Naql qilishlaricha, Amir Temur Eronga harbiy yurish davrida Isfaxonning qamali ko‘pga cho‘zilib, qo‘shinni ozuqa bilan ta’minlashga mablag‘ yetishmay qoladi. Nihoyat, Amir Temur Samarqandga chopar yo‘llab, Saroy Mulk xonimga maktub jo‘natadi. Maktub qisqa bo‘lib, “qo‘shinning zahirasi tugadi, xazinadan zar yuboring!” deyilgandi. Saroy Mulk xonim maktub mazmunidan ogoh bo‘lgach, mazkur maktubning orqa tomoniga “Ulug‘ amir! Zaringiz tugagan bo‘lsa, siyosatingiz ham tugadimu?” deb yozadi va maktubni choparga berib, yo‘lga ravona qiladi.
