Munosabat

Yunus Rajabiy nomidagi O‘zbek milliy musiqa san’ati institutida bo‘lib o‘tgan ochiq dars ko‘rinishidagi davra suhbatida to‘y va marosimlarimizdagi isrofgarchilik va ortiqcha dabdabavozliklarning salbiy oqibatlari haqida fikr - mulohazalar bildirildi.

Nurmurod CHINNIQULOV

Filologiya fanlari nomzodi, dotsent:

O‘zgalarga maqtanish uchun to‘y qilamizmi?

– Ma’lumki, mamlakatimizda to‘y va boshqa marosimlarni o‘tkazishda yo‘l qo‘yilayotgan salbiy holatlarga qarshi ma’rifat bilan kurashish maqsadida respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi, O‘zbekiston Musulmonlar idorasi, Mahallalar uyushmasi, Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi, “Nuroniy” jamg‘armasi tomonidan “Maromiylik” tartibi imzolanib, dolzarb 90 kunlik e’lon qilindi. Albatta, bu sa’y - harakat bejiz emas. To‘ylar haqida gapirar ekanmiz, bir narsa odamni o‘ylantirib qo‘yadi. Bu muammo yuz yildirki hali hanuz eng og‘riqli mavzu bo‘lib kelmoqda.

O‘tgan asrning boshlarida jadid ma’rifatparvarlari ham bu haqda ko‘plab ibratli maqolalar e’lon qilishgan. Xususan, jadidlar to‘ylardagi ortiqcha xarajatlarni jamiyatning eng katta muammolaridan biri deb hisoblashgan. Mahmudxo‘ja Behbudiy “To‘y va marosimlarimizda isrof juda ko‘p, bu xalqni qashshoqlashtiradi”, - degan hamda to‘yni xalqning iqtisodiy yukiga emas, ma’naviyatiga xizmat qiladigan tarzda tartibga solishni taklif qilgan. Abdulla Avloniy to‘ylardagi isrofni “millatning jonini so‘rib oluvchi ofat” deb atagan. To‘ylar “...g‘urur va mansab uchun emas, xayr va baraka uchun” bo‘lishi kerakligini ta’kidlagan. Oradan shuncha yillar o‘tsa-da, bu muammo hanuz bartaraf etilmagani og‘riqli hol... Hozir ham ayrim hududlarda kim o‘zarga to‘ygacha va to‘ydan keyingi turfa xil marosimlar avjiga chiqqan.

Keyingi yillarda to‘y qilish uchun kredit va qarzga pul olish ham ko‘paydi. Bu o‘z navbatida to‘y qilganlarga keyingi bir necha yil iqtisodiy qiyinchiliklarga olib keladi. Qarz davlatdan olinadimi, biror tanishdan olinadimi, bu o‘z nomimi bilan qarz uni va’da berilgan muddatlarda to‘lash kerak.

Katta orzu havaslar bilan to‘y qilindi, bir kunlik to‘y o‘tdi ketdi. Endi to‘ydan keyingi muammolar olingan qarzlarni oyma oy to‘lash yuki boshda turibdi. Bu qarzlarni to‘lash uchun ko‘pchilik yigitlar yosh kelinni tashlab Rossiyaga ishga ketishadi. Yoshlar o‘rtasida ajrashishlarga sabab bo‘ladigan yana bir omil oilani tashlab, bir necha oy yoki yillar muxojirlikda yurish ham sabab bo‘lishi tabiiy.

Savol tug‘iladi; shartmi shuncha katta xarajat qilib, qarzga botib dabdabali to‘y qilish? Cho‘ntagida puli bor uchun bunday to‘y qilish iqtisodiy muammo tug‘dirmaydi. Biroq ayrimlarga taqlid qilib kim o‘zarga to‘y qiladiganlar ham jamiyatimizda talaygina.

Men bir necha yil Rossiyada ishlab pul topib kelib, topganini dabdabali to‘y qilishga sarflab, yana xorijga pul topish uchun ravona bo‘lganlarni ko‘rganman. Ikki xonali uyda 3 o‘g‘il, ikki qiz bilan yashaydigan bir tanishim katta qizini uzatdi, biroq o‘g‘lini uylantirayotganda qarz va yana kredit olib to‘y qildi. Undan shuncha dabdaba shartmidi deb so‘rasam, qudalar oldida yuzim yorug‘ bo‘lsin deb qildim dedi. Mana muammoning yana bir tomoni qayerda do‘st yoronlar, qarindosh urug‘, quda anda oldida uyalib qolmaylik deb ortiqcha xarajatli to‘y qilinayotgani ham hech kimga sir emas.

Qo‘chqor NORQOBIL, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist, yozuvchi va dramaturg:

Iqtisodiy imkonim balandu, lekin ma’naviy darajam past degani emasmi bu?

– To‘y - marosimlarni ixchamlashtirish, kamchiqim holda o‘tkazish albatta, o‘zimizga bog‘liq. Bizni hech kim majburlamayapti, yoqamizdan olib Sen butun elga dovrug‘i ketgan to‘y qilishing shart, deb dag‘dag‘a ham qilmaydi. Xo‘sh, shunday ekan, ko‘pchilligimiz nega bugun to‘y - marosimlarimizni “hammako‘rsin” tarzda dabdaba-yu – dovruq bilan o‘tishi uchun o‘zimizni o‘tga - cho‘qqa uramiz. Ochig‘i, iqtisodiy imkoniyatimizni ko‘rsatib qo‘yishga, shuning ortida obro‘ olishga urinamiz. Lekin shu bilan birga ma’naviy darajamiz o‘ta pastligini ham namoyon etamiz.

To‘g‘ri, to‘y milliy qadriyatimizning qadimiy ko‘rinishlaridan biri. Biroq, manmanlik, maqtanchoqlik, molu davlatni ko‘z - ko‘zlash uchun to‘y qilishni, ayniqsa, bunday qusurlar ortidan isrofgarchilik yuzaga kelishini sira oqlab bo‘lmaydi. Hatto dinimizda ham isrofgarchilik qoralanadi. Qur’oni Karimda ham: “Isrofgarlar shaytonlarning birodarlaridir. Shayton esa Parvardigoriga nisbatan o‘ta noshukur edi” (Isro surasi 27-oyat) deyilgan.

Xullas, mazkur mavzu bugun mutasaddi idoralar oldida og‘riqli muammodan biri sifatida bejiz paydo bo‘lgani yo‘q. To‘y va marosimlardagi quyuqonga sig‘magan holatlar, to‘ydan keyingi tang oqibatlar borasida guvoh bo‘lib turibmiz. Bu borada juda ko‘p misollar keltirishimiz mumkin.

Hurmatli yoshlar, mana, hammamiz Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi rahbari Otabek Hasanovning “Daryo. O‘z” muxbiri bilan shu mavzuda qilgan suhbatini ko‘rib tingladik. Bu galgi ochiq darsimiz mana shu suhbat atrofida kechsa, asosan yoshlarimiz, sizlar o‘z fikr - mulohazalarini bildirsangiz yaxshi bo‘lardi.

Aziza DAVRONOVA, magistr:

Chiqimlarning chaqimi bor

– “Uy ko‘rar” yoki “mol yoyar”, ya’ni, kelin tomonidan kuyovning uyiga keladigan mebel va jihozlar hozirda bu an’anaga aylanib bo‘ldi. Bunda kelin tarafdan biror vakil kuyovning uyini to‘ydan oldin borib ko‘rib keladi. Xullas, kuyov yashaydigan xonadonni mebel, maishiy texnika va hakoza narsalar bilan to‘ldirish ko‘zda tutiladi. To‘g‘ridan to‘g‘ri nima olishlari-yu, nima olmasliklari, nima yoqishiyu nima yoqmasligini ham aytib, kerak bo‘lsa, tanlab ham berishmoqda. Qiziq, bu o‘rinda kuyovlik g‘ururi yerga urilmayaptimikin, degan alamli savol tug‘iladi.

To‘ydan oldin yoki keyingi kunda o‘tkaziladigan kortej uchun ham 1000 dollarlik harajatga nima deysiz?

Merry me – Love store , ya’ni nikohdan o‘tish marosimi ham avj nuqtada hashamat kasb etmoqda. Bunda kuyov tomonidan FHDYo yoki birorta restoran gaplashiladi. Unda ham qimmat foto - video, restoran, boshlovchi haqqi singari narsalarga mablag‘ sarflanadi.

Qishloq joylarida esa to‘ydan bir kun oldin kelinnikiga kuyov navkar boradi. Quruq emas, sarpo va tog‘oralar bilan. Bu mashmashaga ham kamida 1000 dollarlik xarajat qilinadi. Xullas, bu chiqimlarning chaqimi to‘ydan keyin o‘z asoratini qoldiradi, albatta.

Ro‘zimbek TOLLIYEV, magistr:

Uvolning zavoli...

– Ayrim qishloqlarda bo‘lib o‘tadigan to‘ylar ham shahardagi “kimo‘zarlik”dan kam bo‘lmayapti. To‘yga chaqiruvchilar soni eng kamida 800 kishidan boshlanib 3000 nafarga yetadi, ba’zan undan ham ko‘p bo‘ladi...

Shaharda bo‘ladigan ayrim to‘ylarga, asosan, Samarqand va Toshkent shahrida 10 mingdan 20 ming dollargacha sarf - harajat qilinadi.

Ayrim qishloq joylarida ham birgina sunnat to‘yi nahor oshi uchun 1 tonnaga yaqin go‘sht ketarkan, o‘nlab qozonlarda osh damlanadi. To‘g‘ri, bu xolat hamma qishloqlarda ham uchrayvermaydi. Bu hol asosan vohaning juda ko‘p joylarida odat tusiga aylanmoqda.

Shu taxlit sarf harajatlar, meni ko‘rib qo‘yinglar, deb, haddan ziyod ortiqcha isrofgarchilik qilish o‘rniga, qurbi baland to‘y egalari, qo‘li kalta, ro‘zg‘ori kamxarj qishloqdoshlari, yetim - yesir, ehtiyojmand oilalarga shu harajatlarning oz misqolini sarflasa ham savob bo‘ladi-ku... Albatta, ortiqcha harajat uvol, uvolning esa zavoli bor.

Malika PIRMATOVA, magistr:

Oilada faqat baraka va mehr - muhabbat ustun bo‘ladi

– To‘ylar bizning hayotimizda shunchaki marosim emas qadriyat, madaniyat va quvonch ramzi sifatida qaraladi.

Biroq oxirgi yillarda bu qutlug‘ hodisa kim o‘zaro musobaqaga aylanib qolayotgani yaqqol ko‘zga tashlanayapti. Bazan odamlar to‘yda o‘zining imkoniyatidan ortiqcha sarf harajat qilib qiyin ahvolga tushib qolayotgani sir emas. To‘y insonga keyinchalik aziyat yetkazadigan marosim emas, aksincha baxt va quvoch ulashadigan shodyonalik tantanasi bo‘lmog‘i lozim. To‘y qanchallik ixcham, samimiy o‘tsa uning ta’siri shunchalik iliq, va esda qolarli bo‘ladi. Ko‘p odamning ko‘z o‘ngida emas, yaqinlar davrasida o‘tgan marosim ko‘proq oila ruhi bilan uyg‘unlashadi. Bugun jamiyatda to‘ylarni ixchamlashtirish haqida ko‘p fikirlar aytilmoqda. Bu fikirlar an’anallarni cheklashga qaratilgan emas, aksincha, ularni hayotga mos, oqilona shaklda saqlab qolishga intilishdir. To‘ylar sodda o‘tgan taqdirda ham oilada quvonch va mehr ildiz otadi, ro‘zg‘orga baraka inadi.

Gulnoza ISKANDAROVA, magistr:

Yolg‘on va soxta obro‘ kimga kerak?

– To‘y aslida qarindoshlar to‘planib, diydorlashishga sabab bo‘ladigan marosim. Ikki yoshning nikohi e’lon qilinadigan kun.

Agar to‘ylarimizdagi haddan ziyod hashamu ortiqcha orzu havaslar bo‘lmasa, ko‘pgina ro‘zg‘orlar iqtisodiy nachor ahvolga tushib qolmasdi. Dasturxondagi to‘kin - sochinlikdan tashqari, marosimning boshqa jihatlaridagi ortiqchalik va aytish joiz bo‘lsa, aqlsizlik kishini o‘ylantirib qo‘yadi.

Masalan, to‘y liboslari haqida gapirsam: Bir marotaba kiyiladigan liboslarga ayollar ming dollargacha pul sarflaydi.O‘zlarini go‘yo modalar namoyishiga kelgandek tutishadi. Shu to‘y bahona qarindoshlar davrasida eri olib bergan oltinu durlarni ko‘rsatib maqtanishadi.

Farovonlik darajasiga butun insoniyat havas qiladigan Amerikada ham bizning to‘ylarimizdagi ortiqcha chiqimni tushuna olishmaydi. Taniqli jurnalist Ahmadjon Meliboyev bundan 10-15 yil oldingi Amerika tassuroltlari bilan bog‘liq maqolasida: “... Bitta o‘zbekning ertalab soat yettida 400-500 kishiga tekin osh berishini odiiy amerikalikka tushuntirish mumkin emas. Chunki, ularning turmushi va amallari hayotiy mantiq qoidalariga asoslangan. Eng yomoni, mehmonga bor buduni to‘kib solgan o‘zbek oilasi farzandiga kitob sotib olib berishga, ularni sport va turli to‘garaklarlarga berish uchun chiqimga kelganda og‘rinib qolishadi. Tushunarsiz mantiq. Aslida hech qanday ahamiyatga ega bo‘lmagan narsalarga mol - mulkimizni sovuramiz, kelajagimiz kafolati uchun mablag‘imiz yo‘q, bunga... soxta hurmat va yolg‘on obro‘ qozonishga bo‘lgan intilishimiz sabab bo‘lmoqda...” , deb yozgandi.

Isoqxon To‘ra Ibrat o‘zining tugallanmay qolgan kitobi “Zamon tarozisi” asarida to‘y bilan bog‘liq isrofgarchilik haqida yozib oxirida shunday deydi: “Mana bu balolar ustimizda og‘ir bir yukdir”.

Marjona ABDUOLIMOVA, magistr:

“ Tarqat- tarqat” o‘yini...

– O‘zbek xalqi juda boy xalq bizning milliy urf-odatlarimiz kabi to‘y va to‘y oldi marosimlarimiz ko‘p. Duolarimizda: “To‘ylarga yetkazsin...” deyilganidek, topganimiz to‘ylardan ortmaydi. Hayotimiz beshik to‘ydan boshlanib aza bilan tugaydi. Aza ham bir to‘ydek o‘tadi. Bir xil ko‘k kiy yoki qora kiy, osh damlab tarqat, Latta – putta tarqat... kimga kerak bu odatlar?

Keling men bir voqayeni aytib beray, bir qarindoshimiz to‘y qildi qarangki ona niyat qilgan ekan, to‘yni uyda qilish uchun to‘ydan oldin uy qaytadan buzib qurildi. Va, yangi kelin uchun qilingan sarpolar tillarda doston bo‘ldi. Mehmonlarning esa sovg‘a-salom va dasturxondan ko‘ngli to‘ldi. Ikki oy o‘tib dang‘illma uy va mashiani sotildi. Kuyov Rossiyaga ketdi, qolganlar ijaraga chiqdi. Oradan bir yil o‘tar o‘tmas kelin bu yo‘qchilikka chiday olmadi va o‘sha dang‘illama to‘y va u bilan bog‘liq mashmashalar ko‘tarilib bir yosh oila buzildi. Aslida to‘yga sabab ikki yoshni birlashtirish ammo bu to‘yga ketgan sarf-xarajatlar va undan keyingi qarzlar yoshlarni ayirdi.

O‘sha katta to‘yga ketadigan pulga yosh kelin - kuyovga yangi uy mashina yokida sayohat uyushtirsa ko‘proq bo‘ladi menimcha.

Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, kimdan kamimiz bor ketsa to‘yga ketar deb, o‘zi bir marta to‘y qilamiz orzu-havas kabi tushunchalar xalqimizni qarz botqog‘iga botirib qo‘yayapti.

Sanoat BOBOQULOVA, magistr:

Qovun qovundan rang olmoqda

–

- Isrofgarchilik ma’naviy qadriyatlarimizga ters hodisa aslida. To‘ylar yoshlar taqdirida yangicha hayot boshlanishi, ota - onalarning duosini olish, jamiyatda oila muqaddasligi va uning qadrini ulug‘lovchi marosimdir.

Ammo dabdaba ortib borishi bilan bu ma’naviy mazmun yo‘qolib bormoqda. Axborot texnalogiyalar ta’siri oshgan bizning zamonimizda ijtimoiy tarmoqlarda quyushqondan chiqqan to‘y videolarini ko‘rgan odamlar o‘z to‘yini ham aynan shunday bo‘lishiga harakat qilmoqda. Natijada qovun qovundan rang oladi, deganlaridek, dabdabavozlik odatiy hol kasb etib, raqobatga aylanib bormoqda.

Aslida kamtarona va madaniyatli to‘y o‘tkazish aql hamda mas’uliyat belgisidir.

Kamtarona ammo esda qolarli to‘ylar o‘tkazish uchun mahallalarda imtiyozli sharoitlar yaratish payti keldi. Masalan to‘y va marosimlar o‘tkazish uchun kichik zallar imtiyozi, bepul fotohududlar, boshqa arzon xizmatlar turi yaratilsa, maqsadga muvofiq bo‘lardi.

Maftuna ABDURAHMONOVA, magistr:

Pulingiz ko‘p bo‘lsa, farzandingiz kelajagi uchun sarflang

– Faqatgina nikoh to‘ylari emas, boshqa marosimlarga ham e’tibor qaratsak, ularda sarf bo‘layotgan aqlga sig‘mas mablag‘lar yaqqol ko‘zga tashlanadi. Yubileylar, beshik to‘y, sunnat to‘y, muchal to‘y, va hokazolar uchun haddan tashqari oshiqcha mablag‘ isrof qilinyapti. Bu nima degan gap axir, qachongacha odamlarga bu narsalar noto‘g‘ri, bunisi to‘g‘ri deb qaror va qonunlar bilan chora ko‘riladi? Insonlarning o‘ta ketgan o‘zbilarmonligi kelajak avlodga, qolaversa, o‘ziga ziyon qilmayaptimikan? Nechi millionlab ishlatilayotgan pullarni o‘z farzandlarining kelajagi uchun, salomatligi uchun, o‘qish va bilim olishi uchun yoki dunyo ko‘rishlari uchun sarflashsa bo‘lmasmikan? Ro‘zg‘orida yetishmovchilik, bolalari yoki ayoli kasal bo‘lsa ham yon atrofdagilarni yedirib - ichirishga pul topgan kimsalar o‘z oila a’zolarining rizqini qiyishganini anglarmikanlar?

Kamilla ABDUHALIMOVA, magistr:

To‘ylar yaqinlarimiz davrasida bo‘lgani yaxshi

–

- Bizda hammasi sovchilikdan boshlanadi. Undan keyin oq o‘rar, fotiha to‘y, chaqirdi, ota ko‘rdi, kelin ko‘rdi, kuyov ko‘rdi o‘rtada bayramliklar... Agar hammasiga ketdigan xarajatlarni hisoblasak, chindan ham bizning xalqimiz faqat to‘y uchun yashaydi. Eng yomoni, to‘ydan keyingi qarzlar... Yosh kelin kuyov qarz to‘lash uchun ishlab boshlshadi.

Menga qolsa, to‘y soddaroq tarzda kam odam, eng yaqinlar bilan o‘tgani ma’qul, to‘ydan oldingi ada - qada, oldi -berdilar shunchaki bosh og‘rig‘idan o‘zga narsa emas.

Gulnaz ABATOVA, magistr:

Yarashmagan qiliqlar...

– O‘zbek xalqi urf-odatlarga marosimlarga boy xalq. Eng katta marosimlaridan biri bu to‘y hisoblanadi. To‘ylarniyam turlari ko‘p; beshik to‘y, chilla chiqdi to‘yi, sunnat to‘yi, qiz ko‘rdi, fotiha to‘yi, kelin salom, qiz chaqirish , kelin kuyov to‘yi yana to‘ylardan tashqari bir nechta marosimlar bor. Suyunchi berish bola emizish, ism qo‘yish marosimi, nikoh o‘qitish, kelin salom, kelin qo‘yish, yangi kelin osh berishi, motamga oid marosimlar, janoza marosimi, 3 kunlik 7 kunlik 20 kunlik 40 kunlik yillik xotira marosimi.

To‘y va marosimlarda bo‘ladigan eng katta muommolar quyidagicha: Ortiqcha dabdaba va isrofgarchilik. Bu eng ko‘p uchraydigan muommo, haddan tashqari katta to‘ylar (500-1000 kishi) qimmat bezaklar, qimmat katta restoranlar, xizmatlar, lyuks kortej mashinalar, qimmat foto vedio studiyalar qarzdor bo‘lib to‘y qilish holatlariga olib keladi. Odamlar ongida boshqalar gap - so‘z qilmasin, degan tushuncha qotib qolgan. Bu omilikdan boshqa narsa emas....

To‘ylarda keraksiz rasmiyatchilik va protokollar: To‘ylarda uzoq davom etadigan tabriklar navbati, rasmiy va takrorlanuvchi gaplar, nokerak, o‘ylab topilgan marosimlarga ortiqcha vaqt sarf qilinadi. Yana to‘y tashkilotchilari boshlovchilar tarafidan mehmonlarni “majburiy tabrik” uchun “sahnaga chiqish”ga undashlari ham bachkanilikdir aslida..

Ortiqcha shovqin, raqslar va tartibsizlik: juda baland ovozli musiqa... bular sog‘likka zarar va mehmonlarda noxushlik to‘g‘diradi. Quyushqonga sig‘maydigan telbonama raqslar, hayosizlik ufirgan qiypanglashlar, tashqaridan kuzatgan aqli raso odamga sharmandalik bo‘lib tuyuladi. Ijtimoiy tarmoqlarda bunday hollarga ko‘p bora duch kelayapmiz

Mahliyo NO’MONOVA, magistr:

Ko‘rpangga qarab oyoq uzat, degan maqol bor

– Juda ko‘p davlatlarda to‘ylar bizning yurtimizdagi kabi haddan ziyod dabdaba bilan o‘tmaydi. Dunyonirn boy, rivojlangan mamlakatlarida ham bizchalik topgan – tutganini bir kunda sochib, keyin turmush qiyinchiliklari oldida gandiraklab qoladigan xalq bo‘lmasa kerak. Taqqoslash jarayonida shuni ko‘ramizki, birgina Koreya davlatidagi to‘ylarida qisqa vaqt, kam mehmon, iqtisodiy tejamkorlik ustuvorligini kuzatishimiz mumkin. Ularning to‘ylaridagi sarf - harajatlar bizdagi dabdabalarning yarmining yarmiga ham teng kelmaydi. “Ko‘rpangga qarab oyoq uzat...”, degan kamtarlikni yaxshi fazilat bilgan xalqimizning bunday maqtanchoqlik qutqusiga tushib qolgani achinarli hol, albatta.

Koreyadagi ixcham, iqtisodiy va qisqa marosimlardan biz ham andoza olsak bo‘ladi, albatta.

Fikrimni o‘zbekning buyuk shoiri Erkin Vohidovning “Nega yapon yuz yil yashar?” she’ri bilan yakunlashni ma’qul topdim:

Nega yapon yuz yil yashar-u,

O‘zbek buncha yoshga bormaydi?

Chunki yapon bizdek qorong‘u

Sahar turib oshga bormaydi.

Ta’ziyada el ko‘zi uchun

Ming kishilik ziyofat qurmas.

Hayiti yo‘q, bel bog‘lab uch kun

Shamday qotib ko‘chada turmas.

Garchi bizdan yuz bor farovon,

Garchi bizdan yuz karra to‘qdir.

To‘y xarjida yuzta boy yapon

Bir kambag‘al o‘zbekcha yo‘qdir.

Bu so‘zimni yaponga aytsam

Dedi battar qisib ko‘zini:

– Yapon bundoq yasholmas hech ham,

Xarakiri qilar o‘zini!

Mohigul HASANOVA, magistr:

Havoga sovrulgan millardlab mablag‘

– Bugungi kunda to‘y, ma’raka va marosimlarda me’yor, milliy urf-odat
va dinimiz belgilab bergan chegaradan chiqib, kim o‘zarga poyga o‘ynayotgan holatlar sodir bo‘lmoqda. Jumladan, kelinlarning g‘arb modalari asosida tikilgan qimmatbaho kiyimlarni ijaraga olishlari, turnaqator to‘y kartejlarining yo‘llardagi harakatlari, kelin-kuyovlarning milliyligimiz va qadriyatlarimizga umuman to‘g‘ri kelmaydigan sevgi qissalariyu, vals tushishlari, to‘y va ma’rakalarga haddan ziyod ko‘p insonlar taklif etilishi kabi ko‘plab misollarni keltirish mumkin. Bularning barchasi dinimiz nuqtayi nazaridan ham isrof deb ataladi. Bu holat faqatgina to‘y marosimlaridagina emas, balki musibat bo‘lgan joylarda ham bundan-da ayanchliroq isrofgarchiliklarga yo‘l qo‘yilayotganini kuzatishimiz mumkin.

Bu illatlar jamiyatimizni tag - tubidan yemiruvchi illatlar bo‘lib, bugungi kunda ushbu dabdababozlik, hashamatbozlik, ichkilikbozlik va shu kabi ishlarga ketayotgan mablag‘larni hisoblab ko‘radigan bo‘lsak milliardlab mablag‘ nafaqat havoga sovurlayapti, balki kelajagimizga salbiy ta’sir qiladigan ishlar uchun sarf qilayotganligimiz ayon bo‘ladi. Shu mablag‘larni farzandlarimizning ilmu-ma’rifat hosil qilishlari uchun, ularni kasbi-hunarli qilish uchun, ishlab-chiqarish tashkil qilib, xalqimiz turmush tarzini yaxshilash, yo‘llarni obod qilish, beva-bechoralarga yordam berish kabi xayrli ishlarga sarf qilinsa, savob ustiga savob yozilgan bo‘lar edi.

Ehson xarajati “reklama”siga ketgan pul oldida hech narsa bo‘lmay qoladi – bugungi riyo va sum’alar…

O‘zbek xalqining milliy g‘oyasi

Mahrga otasining uyini berish mumkinmi? – Qaltis savollarga nozik javoblar

Olmoncha halollik

El oldida ichilgan ont insonni boshqa kishiga aylantiradi – Turkiylarning “Ont kosasi”

Avariyadan oldingi suhbat, sevilmagan boʻri va aks: gʻoyani ortiqcha soʻzsiz anglatuvchi ijtimoiy…

O‘gayga aylangan so‘zlar – o‘zbekchasi bor xorijiy atamalar

“Banner chiqarib qo‘yish bilan ish bitmaydi”. Bugungi ma’naviyat targ‘ibotchisi qanday bo‘lishi…

VATANPARVARLIK — MILLIY XAVFSIZLIKNING MA’NAVIY POYDEVORI

ISROFGARCHILIK INSONIYLIKKA MOS KELMAYDI

Kichkina og‘iz ham katta gaplarni so‘zlashi mumkin! – Hamzatovdan xalqona hikmatlar

Oʻrxun-Enasoy bitiktoshlarining tili bugungi turkiy tillardan qay biriga yaqinroq?