Oʻtgan iyun oyida Turkiyaning Merix Demiral ismli futbolchisini dunyo tanidi, hatto futbol muxlisi boʻlmaganlar ham. Lekin unga bu “mashhurlikni” Yevropa chempionatining 1/8 finalida urilgan dubl goli emas, uni nishonlashda koʻrsatgan “Kulrang boʻri” (Bozkurt) ishorasi olib keldi.
Boʻzkurt oʻzi qanday ishora? Yevropa undan nega choʻchiydi? “Kulrang boʻri”ni koʻrsatish – millatchilik belgisimi yoki oʻz millati bilan faxrlanish? Dunyo tajribasida jestlar bilan bogʻliq holatlarda qanday “jazo” qoʻllanilgan? Maqoladan shu va boshqa savollarga javob topamiz.
FUTBOLISTNING DUBL GOLI EMAS, KOʻRSATGAN ISHORASI MUHOKAMALARGA SABAB BOʻLDI
2-iyun kuni Turkiya terma jamoasi Avstriyaga qarshi oʻyinga tushdi. Futbolist Demiral bu oʻyinda 2 marta gol urib, jamoasini Yevro-2024 oʻyinining chorak-final bosqichiga olib chiqadi. Natijadan quvongan Demiral Avstriyada taʼqiqlangan, siyosiy “Kulrang boʻri” ishorasini koʻrsatib, gʻalabani nishonlaydi.
Oʻyindan keyin esa instagram sahifasiga “Turkman deyolgan odam naqadar baxtli” tag soʻzi bilan Boʻzturk ishorasi ham aks etgan post joylaydi.
Oqibatida futbolchi UEFA bayonotiga koʻra “umum xulq-atvor qoidalarni buzganlik va futbol obroʻsiga putur yetkazganlik”da ayblanib, ikki oʻyinga diskvalifikatsiya qilindi.
“KULRANG BOʻRI” QANDAY ISHORA?
Ushbu jest Ultraoʻng qarashlari bilan ajralib turadigan (Oʻta oʻngchi millatchilar) Boʻzkurt tashkilotini yodga soladi, harakat ishtirokchilari esa ushbu ishora bilan salomlashadi. Mifologik qarashlarga koʻra, turkiy xalqlar turkiy boʻri Ashinadan tarqalgani uchun boʻri ramziy maʼno sifatida tanlangan. Siyosiy maʼnoda uni ishlatgan birinchi shaxs – Turkiyalik polkovnik Alparslan Turkesh boʻlgan. Unga koʻra, Boʻzkurt jesti shunday maʼnoda keladi:
