Siz, azizlarni, butun xalqimizni, xorijdagi vatandoşlarimiz va özbek tilining barça döstlarini 21oktabr – Özbek tili bayrami kuni bilan samimiy muborakbod etaman.
Dunyodagi eng qadimiy va boy tillardan biri bölgan ona tilimiz olis ajdodlarimizdan bizga buyuk meros bölib kelayotgan öz tilimizdir.
Biz “Öz” degan ezgu ğoyani tilga munosabatimizda ham ana şunday tuşunamiz va joriy etamiz. Ayni şu ğoya özak tomirlarimizdan oziqlanib kelgan ona tilimizga dunyo bilan erkin muloqot qiliş, zamonaviy bilimlarni özlaştiriş, xalqimiz maʼnaviyatini yuksaltirişda yangi kuç-quvvat beradi, deb işonamiz.
Albatta, inson aynan til orqali özini anglaydi, oilasi va el-yurtiga mehr tuyğusini ifoda etadi. Xalqning xotirasi, bilim va tajribasi, orzu-umidlari ham tilda mujassam böladi. Davlat tilining qadri va ahamiyati haqida gapirganda, biz, avvalo, ana şu jihatlarni yetakçi öringa qöyamiz.
Bizning buyuk ajdodlarimiz aynan ona tilimiz boyliklaridan ilhom olib, ilm va adabiyot olamida durdona asarlar yaratganlar, inson qalbi va jamiyat hayoti haqida teran fikrlar yozib qoldirganlar. Ana şu anʼanalarni davom ettirgan holda, öz tilimizning imkoniyatlarini yangi ilm, texnologiya va ijod namunalari bilan boyitiş – bizning masʼuliyatli vazifamizdir.
Özbekiston – turli millat va elat vakillari yagona oila bölib, birgalikda yangi hayot va kelajak barpo etayotgan umumiy Vatanimizdir.
Öz tilimiz davlat tili sifatida fuqarolarimizning muloqot tiliga aylanib, ularning jamiyat hayotida faol iştirok etişlariga xizmat qilayotgani barçamizni albatta quvontiradi.
Ayni paytda har bir insonning ona tili va madaniy qadriyatlariga hurmat va eʼtibor – jamiyatdagi döstlik va hamjihatlikning muhim asosi ekanini ham biz yaxşi tuşunamiz. Şu bois yurtimizda qoraqalpoq tili va boşqa tillarning rivojini qöllab-quvvatlaş, özbek tilini örganiş uçun qulay şaroitlar yaratiş borasidagi işlar özaro uyğun va bir-birini töldiradigan holda olib borilmoqda.
Davlat tilini biliş, heç şubhasiz, insonga yangi bilim va imkoniyatlar eşigini oçadi, ularda umumiy hayotimiz, istiqbolimiz uçun daxldorlik hissini kuçaytiradi. Bu borada özbek tilini endigina örgana boşlagan insonga samimiy munosabatda böliş, uning intilişini qöllab-quvvatlaş ayniqsa muhimdir.
Biz yoşlarimizning özbek tilida teran fikrlaşi, çet tillarini puxta egallaşi va jahondagi ijobiy özgarişlarga hamnafas bölişi uçun yanada qulay şaroitlar yaratişimiz zarur. Bu borada tarjima sanʼati ham alohida örin tutadi. Biz tarjima orqali insoniyatning tafakkur xazinasidan eng yaxşi asarlarni öz tilimizga olib kiramiz, davlat tilidagi ğoya va asarlarni esa boşqa xalqlarga yetkazamiz.
Ayniqsa, Oksford universitetidagi “Özbekşunoslik dasturi” kabi hamkorlik yönalişlari tarjima asosidagi ana şunday muloqotning namunasi bölib xizmat qilişi mumkin. Çet ellardagi özbek tili öqituvçilari, tadqiqotçi va talabalarning qiziqişini rağbatlantiriş, ularni sifatli adabiyotlar, taʼlim resurslari bilan taʼminlaşga ham alohida eʼtibor qaratişimiz lozim.
Muhtaram vatandoşlar!
Tilning hayotimizdagi örni, avvalo, undan qançalik samarali foydalaniş darajasi bilan boğliq. Bola öz fikrini ravon bayon eta olsa, talaba murakkab mavzuni tuşungan holda örgansa, fuqaro rasmiy hujjat mazmunini osongina anglasa – til taraqqiyotining natijasi aynan şunda körinadi.
Şuning uçun taʼlim sohasida asosiy eʼtiborni öquvçining öqiş, tuşuniş, gapiriş va savodli yoziş könikmalariga qaratişimiz kerak. Özbek tilini ona tili sifatida örganayotgan bola bilan uni davlat tili sifatida egallayotgan öquvçining ehtiyojlari örtasida albatta farq bor. Darslik va öqitiş usullarini yangilaşda bu albatta hisobga olinişi lozim.
Hayot tajribasi şuni körsatmoqdaki, muallimlarning malakasi, bolalar adabiyoti, kutubxonalar va zamonaviy taʼlim vositalari tilga bölgan mehrni mustahkamlaydi. Oiladagi samimiy suhbat, birgalikda kitob öqiş va bolaning savollariga eʼtibor ham şu jarayonning muhim qismi. Şu maʼnoda mamlakatimizda kitobxonlikni umummilliy harakatga aylantirib, bu jarayonga katta eʼtibor berayotganimiz zamirida ham tilimiz rivoji haqidagi eʼtibor mavjud, desak, töğri böladi.
Davlat idoralari bu borada namuna bölişi şart. Qonun, qaror, yöriqnoma va murojaatlarga javoblar ravon, aniq va tuşunarli tilda yozilişi kerak. Fuqaro özining haq-huquqi yoki majburiyatini anglaş uçun ortiqça qiyinçilikka duç kelmasligi lozim. Davlat tiliga hurmat davlat xizmatining sifatida ham körinişi kerak.
Oldimizdagi muhim vazifalardan yana biri – özbek tilida zamonaviy ilmiy manbalardan foydalaniş va yangi tadqiqot natijalarini bayon etiş imkoniyatlarini kengaytirişdan iborat. Tibbiyot, muhandislik, iqtisodiyot va boşqa sohalarda işonçli adabiyotlar, sifatli tarjima matnlari hamda elektron resurslarga ehtiyoj katta.
Bu borada hurmatli olimlarimiz, tilşunos, tarjimon va mutaxassislarning hamkorligi zarur. Atamalarni tanlaşda maʼno aniqligi, ularning tuşunarli va xalqaro
